نگاه نگاه

خانه / روايت هاي معلمي

چگونه توانستم با استفاده از طرح "تلاش" در محیط خوابگاه سطح تحصیلی دانش آموزانم را ارتقاء دهم

اسکندر صمدی(دبير)
۱۳۹۷/۰۹/۱۷
یکی از دغدغه های عصر حاضر، تکنولوژی و ارتباطات(فضای مجازی)، معایب و مزایای آن برای دانش آموزان است. مدارس و شیوه آموزش از تاثیرگذارترین نهادها برای آموزش استفاده صحیح از این فناوری بشمار می روند. هدف از این تحقیق ایجاد میل و رغبت دانش آموزان برای استفاده بهینه از این امکان با عنوان طرح” تلاش” است. که با انجام مراحلی تحقق یافت.

 

1- مقدمه:

قرن بيست و يكم هزاره ي فناوري اطلاعات است بطوري كه ابزارهاي ارتباط جمعي نقشي بي بديل در زندگي ايفا نموده و بسياري از فرآيندهاي تعاملاتي را به خود اختصاص داده اند (زراعتکار مغانی, سعیده، ۱۳۹۴). در بين اين ابزارها و وسايل استفاده از گوشي هاي تلفن همراه و به تبع آن شبكه اينترنت از گستردگي خاصي در بين تمام گروه های اجتماعي برخوردار بوده و استفاده از آن فراگير و روزافزون است. در اين زمينه با توجه به گستردگي حوزه ي دسترسي، استفاده نادرست از شبكه هاي مختلف به دليل ناآگاهي، اثرات مخرب را در نسل هاي مختلف به تناسب استفاده بر جاي مي گذارد (حامدی نسب, صادق و حسین حامدی نسب، ۱۳۹۳) . لذا لازم است كه در اين زمينه آگاهي هاي لازم از طريقي ارائه گردد كه  علاوه بر مؤثر واقع شدن، ماندگار باشد به ويژه آنكه در شرايط جدید جامعه كه تعاملات اجتماعي در آن محدود مي شود شبكه هاي اجتماعي و ابزارها مي توانند جايگزيني براي تعاملات از دست رفته انساني البته با رعايت اعتدال و از طرق مناسب باشد (کمالی نیا, محسن و سمیه کاویانی مهر، ۱۳۹۴).

 

2- هدف تحقيق

این تحقیق بر آنست تا با تغيير نگرش در دانش آموزان دوره متوسطه با ایجاد اعتماد براي جلب توجه به روش هاي درست استفاده از گوشي تلفن همراه و شبكه هاي اجتماعي در راستاي رشد فرهنگ و آگاهي آنها گام بر دارد.

 

3- اهميت تحقيق

فضاهاي مجازي با وجود عدم برخورداري از قدمت زياد به خوبي و با سرعت روزافزون در زندگي مردم در سطوح مختلف اجتماعي جاي خود را باز كرده و استقبال از این فضا در سنين مختلف و گروه هاي اجتماعي متفاوت سیر صعودی داشته است، به گونه اي كه در زمان حاضر شاهد اين امر هستيم كه افراد در سطوح مختلف آگاهي و فرهنگ از فاصله هاي دور در دنياي واقعي در قالب گروه هاي اجتماعي گرد هم آمده و به تبادل مطالب مي پردازند كه اين امر داراي مزايا و آسيب هاي خاص خود در هر برهه ي زماني است به گونه اي كه پست الكترونيك، پيام هاي كوتاه، چت روم ها، پايگاه هاي وب و ... براي گسترش و حفظ روابط اجتماعي نقش مهمي ايفا مي كنند) حسینی, ژیلا؛ عرفان خوش نظر و شیوا حسینی فولادی، ۱۳۹۵(. شايد بزرگترين ايراد ارتباطات اينترنتي استوار بودن آنها بر متن بوده به گونه اي كه از وجود چنين ديدگاه هايي در شخص فرستنده و يا قصد و هدف آنها اطلاعاتي به دست نمي آید )اسلامی, علی و زهرا جهانگیر،۱۳۹۶(. از اين رو ريشه يابي چنين رفتارهايي ضروري است تا از آسيب هاي احتمالي و مغرضانه جلوگيري و يا به حداقل میزان خود برسد. با توجه به آنكه بهره مندي از اينترنت در كشور ما در رتبه متوسط قرار دارد و بيشترين استفاده از آن مربوط به جوانان می باشد، در نتيجه نقش كنترل تربيتي و نظارت اخلاقي خانواده ها را پر رنگ تر كرده است زيرا عدم توجه در اين بخش زمينه ساز ظهور نوع جديدي از آسيب هاي اجتماعي و رواني مي شود كه مرتبط با فناوري هاي جديد است كه آسيب هاي ناشي از استفاده ماهواره، بازي رايانه اي، اينترنت، گروه هاي تلگرامي و غيره در اين حيطه قرار مي گيرد. با توجه به اهميت مطالبي كه بيان شد اين تحقيق تلاش بر آن دارد كه با ایجاد اعتماد در قشر دانش آموزان دوره متوسطه روند استفاده از شبكه هاي اجتماعي و ابزارهاي ارتباط جمعي بويژه گوشي هاي همراه را در راستاي اهداف آموزش و ارتقاء سطح فرهنگ به صورت آگاهانه تغییر دهد و رفع معضلات ناشي از ناآگاهي ها در اين زمينه را در قالب تجربه شخصي سرپرست خوابگاه شبانه روزي امام علی (ع) به رشته تحريردر درآورد.

 

4- طرح مسأله

اينجانب اسكندر صمدي سرپرست خوابگاه شبانه روزي امام علی (ع) در دبيرستان شهید بهشتی شهرستان آوج از توابع استان قزوين هستم كه این شهرستان از نظر جغرافيايي در منطقه اي محروم و بدون دسترسی به هيچگونه مؤسسه كمك آموزشي قرار گرفته است و دانش آموزان اين منطقه تنها از امكانات آموزشي مدارس برخوردارند. اینجانب به عنوان سرپرست وارد اين منطقه آموزشي شده و در زمان كوتاهي پس از ورود و شروع به فعاليت در دبيرستان به اين باور رسيدم كه اين دانش آموزان نه تنها از بهره هوشی كمتر از ديگر همسالان بلكه در اغلب موارد داراي بهره هوشی بالاتري بوده كه تنها نيازمند توجه و تشويق براي شكوفايي استعدادهايي است كه در بستر خفته نهان مانده اند. درجهت تعهد به تعليم و تربيت كه اصل استوار آموزش و پرورش است  این مسولیت را احساس نمودم و در اين راستا با استفاده از آموخته هاي علمي و عملي كه از تجارب بزرگان آموزشي به دست آورده بودم وبا به كارگيري روش هاي نوين در راستاي برقراري ارتباط با نسل جديد و نيز برخورداري از امتياز اختلاف سني كمتر با دانش آموزان اين دوره و بهره گيري از امكانات هر چند اندك در اين منطقه به صراحت مي توانم بگويم كه به موفقيتي بسيار عالي رسيدم و اكنون بر خود لازم مي دانم تا اين تجربه را به اختصار با همكاران خود در ميان نهاده تا از تجارب آن بزرگواران در ارتقاء سطح فعاليت خود و رفع نواقص با توجه به نظرات خوبان پاسوخته عرصه تعليم و تربيت به مثابه عمل به گفتار آن پيامبر بزرگ كه زگهواره تا گور دانش بجوي گامي مؤثر برداشته و در عين حال الگويي براي ادامه و شكوفايي ايده هاي ناب تر در انديشه دلسوزاني گردم  كه در اين عرصه با عشق پا نهاده تا فرزندان اين سرزمين را در پيشبرد علم و دانش ياري گر باشيم. با توجه به اطلاعاتي كه  طي مدتی در بررسي شرايط آموزشی در سطح دبيرستان بدست آورده بودم در اولين جلسه شوراي دبيران اين مسأله را به بحث گذاشته و از دبيران هر سه پايه و رشته هاي مختلف نظراتي را در خصوص وضعيت تحصيلي و ميزان متوسط استفاده دانش آموزان از رسانه هاي اجتماعي و انجام تحقيقات و تكاليف واگذار شده به آنها اتخاذ و اين نظرات را جمع بندي و داده ها و يافته ها را در نموداري خلاصه نمودم تا براساس آن طرح خود را در راستاي به كارگيري مؤثر اين ابزارها و بويژه تلفن همراه كه بطور گسترده در اختيار دانش آموزان قرار داشت برنامه ريزي نمايم تا هم از اين ابزار در جهت آموزش صحيح درسي و ارتقاء سطح فرهنگي و هم معرفي جنبه هاي مختلف كاربرد رسانه هاي اجتماعي بهره گيرم و در عين حال رقابتي سالم و رو به پيشرفت ،بويژه در زمينه تحصیلي براي دانش آموزان ايجاد نمايم. در اين راستا لازم بود تا اعتماد دانش آموزان را بعنوان يك دوست و نه يك دبير جلب نمايم كه براي اين كار در طي چند مرحله در اوقات فراغت آنها را در نمازخانه و كتابخانه خوابگاه گرد هم آورده و از آنها خواستم تا ساعتي را به دور از موقعيت معلم و دانش آموزي بعنوان دوست به بحث بنشينيم و از شرايط و دغدغه هاي ذهني خود براي هم بگوييم كه در ابتداي اين امر با توجه به روحيه خونگرمي كه در روح پاك نوجوانانه آنها وجود داشت و اينكه روح آنها تشنه محبت و برخورد گرم با معلم  به عنوان الگويي برتر براي تأثير پذيري مواجه گرديده و از آن در راستاي بهره مندي از قدرت نفوذ بر آنها ياري گرفتم به گونه اي كه در چند جلسه اول به نحوی اعتماد بر جو حاكم گرديد كه به راحتي به بيان دغدغه هاي ذهني خود پرداخته و راهنمايي در خصوص مطالبي هر چند ريز درخواست مي نمودند كه با توجه به ايجاد چنين شرايطي موقعيت را براي انجام مهمترين بخش برنامه خود مناسب ديده و در يكي از اين جلسات در ابتداي ورود به جمع آنها گوشي همراه خود را خاموش کرده و روي ميز گذاشتم و رو به آنها گفتم اين ساعت فقط مي خواهم در كنار شما و براي شما باشم و از شما انتظار دارم كه در اين يك ساعت به خود و دغدغه هاي ذهني خود و نه چيز ديگري بينديشيم. در ابتدا هر كدام از آنها به ديگري نگاه مي كرد ولي بعد از گذشت مدتی کوتاه آنها نيز به تبع از من گوشي هاي خود را تا پایان زمان تعیین شده روي ميز گذاشتند و در طول اين نشست تمام تلاش خود را براي ایجاد اعتماد در ميان آنها به كار بستم به گونه اي كه در پايان نشست هنگامي كه از آنها خواستم هر كدام كه تمايل دارند گوشي خود را به عنوان امانت نزد من بگذارند و در ساعت معين شده جهت استفاده از آن براي برقراري ارتباط با خانواده خود در نقاط مختلف و استفاده از شبكه هاي اجتماعي تحويل بگيرند اكثريت قريب به اتفاق آنهاحتي بدون خاموش كردن گوشي خود،آن را به من سپرده و روانه خوابگاه هاي خود شدند كه با توجه به اين موفقيت برق، شوق و اشتياق را در چهره ي همكار خود از اين موفقيت مشاهده كردم در گام بعدي در جلسه اي از وضعيت تحصيلي سخن به ميان آورده و جوياي سطح رضايت مندي آنها از سطح يادگيري كردم كه با بررسي نظرات به اين باور رسيدم كه اكثريت آنها خواستار پيشرفت در دروس خود هستند ولي مشكلاتي از قبیل شيوه درس خواندن و بهره گيري از امكانات موجود مانع از تحقق پذیری این خواسته میشد، به گونه اي كه در پايان جلسه همگي با شور و اشتياق علاقه خود را به همكاري با من در اجراي برنامه پيشرفت درسي موسوم به "تلاش" نشان داده و در نتيجه به سرعت با همكاري ديگر سرپرست خوابگاه اقدام به گروه بندي آنها و تعيين سرگروه براي هر گروه ۴ يا ۵ نفره نموده و از دبيران هر رشته درسي خواهش نموديم تا بر فعاليت گروه ها در رشته اختصاصي خود نظارت نمايند با توجه به تخصص اينجانب در رشته زبان انگليسي و فعالیت در سمت دبيري زبان دبيرستان در كنار سرپرستي خوابگاه، نظارت درس زبان را خود بر عهده گرفتم و با توكل به خدا و با گامي استوار وارد اجراي برنامه آموزشي تلاش گرديديم. البته لازم به ذكر است كه در راستاي روحيه بخشي به كليه دانش آموزان در هر گروه  ۴ يا ۵ نفره آموزشي تعريف شده تمام افراد گروه در يكي از رشته هاي درسي سرگروه بوده و بدين شكل به تقويت اعتماد به نفس آنها نيز كمك مي شد. در جريان پروژه "تلاش"  و شيوه مطالعه پرسش و پاسخ به روش حوزه اي (روشي كه مفاهيم درسي به نوبت توسط كليه اعضاء گروه شرح داده مي شود.) و اشكالات و بد فهمي هاي احتمالي رفع مي گردد و در صورتي كه اشکال درسی موجود قابل حل نباشد سر گروه مطلب را به دبير مربوطه ارجاع داده و سپس پاسخ را به اعضاء گروه منتقل مي كند كه علاوه بر تعامل بيشتر ميان دانش آموزان داراي اين مزيت است كه آموزش مطالب از طريق همسالان انجام شده و به همين دليل ميزان درك مفاهيم از فردي كه همسن و همزبان است راحتتر انجام شده و مفاهيم عميق تر آموخته مي شود و ديگر استرس موجود در كلاس درس كه مانع پرسش در خصوص مفاهيم مبهم ناشي از احساس حقارت در مقابل چشم ديگران در خصوص درك ديرتر مفاهيم نسبت به بقيه فراگيران از بين رفته و نيز اين روش درس خواندن در اغلب مواقع با تفريحاتي نيز همراه است كه در بين درس خواندن از طريق شوخ طبعي به لذت يادگيري مي افزايد در نتيجه عملاً كلاس هاي كمك آموزشي بدون هزينه و با بازده بالاتر در خوابگاه تشكيل گرديد كه باعث پيشرفت سطح آموزشي شده و در پايان هر ماه دانش آموزاني كه پيشرفت درسی داشتند توسط آموزشگاه مورد تشويق قرار گرفتند. به عنوان مثال از گروه زبان كه تحت نظر اينجانب كه تحصيل كرده دوره دكتري آموزش هستم با روش هاي نوين آموزشي تدريس گرديد مي توانم خاطر نشان کنم كه پيشتر ميزان قبولي در اين رشته در سطح حداقل ميزان قبولي بوده ولي با بكارگيري اين روش و تشويق هاي اينجانب در كلاس (كه شما از بهره هوش بالاتري نسبت به ساير مناطق برخوردار هستيد و خواستن توانستن است) به نتایجی از قبیل: قبولي بی سابقه صددرصدی خرداد ماه با نمرات بالا در امتحانات نهايي و ميزان قبولي دانش آموزان در آزمون كنكور رشته زبان در سطح استان دست یافتیم. با استفاده از طرح "تلاش"  و صرف اندكي وقت بيشتر و باور به اینکه در برابر آينده سازان اين سرزمين متعهد مي باشيم كه در اين راه از نظرات و پيشنهادات كليه پاسوختگان عرصه تعليم و تربيت استقبال و مقدم كليه همكاران را بر ديده منت نهاده و خاك پايتان را سرمه چشمان مي نماييم. در ادامه طرح "تلاش" به سطحی رسیدیم که احساس شد به مرحله اجراي هدف اصلي طرح "تلاش" همان بهره گيري از ابزار رسانه در آموزش بود. در اين مرحله با كمك همكاران گروه هاي تلگرامي ، عناوين مبتكرانه درسي تشكيل داده و با عضويت دانش آموزان در آن گروه ها با استفاده از ابزار تكنولوژي دريچه اي جديد از كاربرد اين ابزار را به پیش روی چشم دانش آموزان گشوديم به گونه اي كه در ابتدا براي مطالب مفيد و آموزشي از منابع مختلف با ذكر مآخذ در گروه توسط اساتيد ارائه و بحث گروهي پيرامون آن صورت گرفته و گاهي مسابقاتي در گروه ها برگزار مي شد كه رفته رفته دانش آموزان به اين روند علاقمند شدند و به مرحله اي رسيديم كه خود دانش آموزان به جستجوي مطالب جديد و مفيد پرداخته و آن را با اعضاء به اشتراك مي گذاشتند و با رسيدن به اين مرحله و با مشاهده تلاش فراگیران وپیشرفت درسی آنها لبخند رضايت بر لبان خسته ي اساتيد  نقش بست كه ثمره ي زحمات خود را بعد از ماهها تلاش مشاهده نمودند و اين روند در حال حاضر در سطح وسيعتر و در گروه هاي تخصصي ادامه دارد.

 

5- جمع بندي و نتيجه گيري

انسان ها همگي تشنه محبت و توجه اند و نبايد اين محبت از آنها دريغ شود و تأثير شگرف محبت در بدو آشنایی و ایجاد اعتماد در جلب نظر و همكاري انسان در تمام امور اجتماعي امري اجتناب ناپذير است. با توجه به آنكه معلمان با گستره ي وسيعي از نسل ها در طول سال هاي متمادي مواجه هستند نبايد از تأثير شگرف آنها بر كليه ي امور زندگي نسل ها غافل گرديد به مثابه فرموده ي پيامبر اكرم (ص) كه معلمان راهنماي انسان ها هستند. از اين رو بايد با تعهد و كمي صرف وقت در تغيير رفتارهاي نامطلوب و هدايت نسلي بكوشيم  كه شايد به دليل عدم آگاهي و نبود بستري از اعتماد به مرحله نابودي در سيلاب تهاجمات بيفتند در نتيجه بايد به عنوان معلم و رونشگر با روش هاي صحيح و با روحيه ي آزادمنشانه، ارتباطي سالم و سازنده با آنها برقرار نماييم تا دانش آموزان متوجه ارزش هاي وجودي و كرامت نفس خود شوند و با آگاهي و بدون هيچگونه ترس از قضاوت شدن به بيان نقاط كور و مبهم ذهني خود بپردازند تا با روشنگري هاي افراد با تجربه از افتادن در ورطه نابودي نجات یابند. در زمان فعلي كه با تكنولوژي هاي نوين ارتباطي و تحولاتي جديد در فضاهاي مجازي باعث كمرنگ شدن كاركردهاي خانواده ها در آگاه سازي نسل جديد شده به گونه اي كه شايد از روي ناآگاهي به استفاده هاي نادرست از اين فضاها و ابزارها در بويژه مقابل گوشی هاي همراه كه در دسترس تمام اقشار قرار دارد روي آورده و به تبع آن باعث ايجاد مشكلاتي گردد. آنچه در تحقيق فوق آمد بخشي از تلاش هاي سرپرست  و دبير زبان دبيرستان شهید بهشتی در منطقه آوج در راستاي جلب اعتماد و بكارگيري ابزار رسانه اي در راستاي بهره مثبت از فضاهاي مجازي براي پيشرفت تحصيلي دانش آموزان اين منطقه بود كه با ياري خداوند و همكاري دبيران دلسوز به پيشرفتي شگرف دست يافت و انتظار مي رود با ياري و انتقادات سازنده همكاران با تجربه نواقص طرح به تدريج برطرف و به موفقيت هاي بيشتر در اين زمينه دست يابيم.

 

6- پيشنهادات

- معلمان بايد الگوي مناسبي از لحاظ رفتاري براي فراگيران باشند و همواره سعي در جلب اعتماد آنان داشته باشند تا بتوانند به نقاط كور فكري آنها پي برده و درصدد راهنمايي برایند.

- آموزش و پرورش مناطق بايد به دنبال راهكارهايي جديد با بهره گيري از فراگيران و اساتيد صاحب نبوغ در راستاي پيشرفت و به كارگيري روش هاي مختلف و نوين متناسب با پيشرفت هاي اجتماعي و متناسب با زمان براي آموزش باشد.

- با توجه به استفاده گسترده فضاهاي مجازي بايد روش هاي صحيح بهره گيري از آن ها در مدارس اطلاع رساني و نحوه ي كاربرد صحيح آنها و ابزارهاي مرتبط با آن ها آموزش داده شود.

- برگزاري جلسات آموزشي براي والدين و آگاه سازي آنها نسبت به كاربردهاي مثبت فضاهاي مجازي در راستاي آموزش دانش آموزان متناسب با شرايط جامعه .

- برگزاري كلاس هاي آموزش در مدارس و معرفي راه هاي متنوع و مفيد كاربرد ابزارها در فضاهاي مجازي و بهره گيري از آنها در پيشرفت و ارتقاء سطح تحصيلي.

- تشويق به شركت در فعاليت هاي اجتماعي و تقويت اين رفتارها توسط والدين.

- پخش آگهي هاي مختلف، پوستر و ... در جهت افزايش آگاهي خانواده ها در خصوص خطرات و نيز راهكارهاي مفيد به كارگيري فضاهاي مجازي.

- تقويت روابط اجتماعي و اعتمادسازي در نسل جوان در راستاي تقويت حس ارزش بخشي به توانايي ها و ارتقاء سطح فرهنگ عمومي.

 

منابع و مآخذ

اسلامی, علی و زهرا جهانگیر، ۱۳۹۶، شبکه های اجتماعی مجازی،آسیب شناسی روانی و فرهنگی در خانواده،اولین کنفرانس بین المللی فرهنگ، آسیب شناسی روانی و تربیت، تهران، دانشگاه الزهرا

 

حامدی نسب, صادق و حسین حامدی نسب، ۱۳۹۳، آسیب های شبکه های اجتماعی مجازی و راه کار های پیشگیری از آن، همایش ملی مهندسی رایانه و مدیریت فناوری اطلاعات، تهران، شرکت علم و صنعت طلوع فرزین.

 

زراعتکار مغانی, سعیده، ۱۳۹۴، بررسی شبکه های اجتماعی ، مزایا و معایب آن ها، کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در فناوری اطلاعات، کامپیوتر و مخابرات، تربت حیدریه، شرکت مخابرات خراسان رضوی.

 

سینی, ژیلا؛ عرفان خوش نظر و شیوا حسینی فولادی، ۱۳۹۵، نقش شبکه های اجتماعی بر آموزش و یادگیری کاربران با تکیه بر مدیریت تکنولوژی، کنفرانس بین المللی اقتصاد، مدیریت، روانشناسی، قم، دانشگاه علمی کاربردی استانداری قم.

 

کمالی نیا, محسن و سمیه کاویانی مهر، ۱۳۹۴، شبکه های اجتماعی مجازی و بحران هویت، دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، مشهد، دانشگاه تربت حیدریه.

کلید واژه ها : آموزش و پروروش, خانه ومدرسه, مهارت های ارتباطی

نيروي انساني توانمند و اماكن مناسب؛ راه‌حل‌های آموزش‌وپرورش ...

معصومه بيات(معاون برنامه‌ريزي و مخاطب پژوهي مركز اطلاع رساني و روابط عمومي)

مدرسه محوري يا هژموني كاركرد مدارس

عباس شكوري شالدهي(پژوهشگر تعليم و تربيت)

منابع انساني ركن مهم تحول و حوزه پرورشي پيشرو و متفاوت نسبت...

عليرضا كاظمي(معاون پرورشي و فرهنگي وزارت‌ آموزش و پرورش)

ما هم ضرب المثل می‌شویم؟

احمد عربلو(نویسنده کتاب‌های کودک و نوجوان)

در سودای، شکستن دست سوداگران کتاب‌های کمک‌درسی

بابک نیک‌طلب(شاعر و کارشناس ادبیات کودک ونوجوان)

کتابهایی چون روغن، شامپو و برنج ...

سپیده چمن‌آرا (نویسنده کتاب‌های کودک و نوجوان)

آفات فست‌فودهای آموزشی یا بازار یوسف‌های ارزان

حبیب یوسف‌زاده (نویسنده و مترجم کتاب‌های کودک و نوجوان)

مدرسه محوري يا هژموني كاركرد مدارس

عباس شكوري شالدهي(پژوهشگر تعليم و تربيت)

منابع انساني ركن مهم تحول و حوزه پرورشي پيشرو و متفاوت نسبت...

عليرضا كاظمي(معاون پرورشي و فرهنگي وزارت‌ آموزش و پرورش)

کلینیک رایانه

مسلم ملکی( دبير هنرستان کاردانش عشایری و شبانه روزی شهدای شاه صاحب )

ارسال نظرات